Theo nghiên cứu của WHO, Việt Nam là một trong các nước có tỉ lệ dân số mắc các bệnh về gan cao nhất, trong đó viêm gan chiếm tới 20%. Chính vì thế, nhu cầu sử dụng các chế phẩm để điều trị các bệnh về gan tăng lên đáng kể, trong đó các chế phẩm có nguồn gốc từ dược liệu được ưu tiên hàng đầu và đáng chú ý đó là diệp hạ châu.
Diệp hạ châu hay còn gọi là cây chó đẻ, trân châu thảo, nhật khai dạ bế thuộc chi Phyllanthus, họ thầu dầu Euphorbiaceae. Loại cây này thường mọc nhiều ở Nam Mỹ và các quốc gia châu Á như Ấn Độ, Nhật Bản, Lào, Thái Lan và cả Việt Nam. Ở nước ta, diệp hạ châu mọc nhiều ở các bờ ruộng, các khu đất hoang, các vùng bìa rừng…
Diệp hạ châu thường được chia làm hai loại là diệp hạ châu ngọt (phyllanthus urinaria L.- thân đỏ) và diệp hạ châu đắng (Phyllanthus amarus Schum. – thân xanh). Loại đắng thường có dược tính mạnh hơn nên hiệu quả cao hơn nhưng lại khó khai thác vì không mọc đại trà như loại ngọt.
Thành phần hoá học chính trong diệp hạ châu gồm phyllanthin, hypophyllanthin và nirathin. Nghiên cứu cho thấy hàm lượng các chất này trong diệp hạ châu đắng cao hơn hẳn, đem tới hiệu quả dược lý vượt trội so với diệp hạ châu ngọt. Phyllanthin là hoạt chất quyết định tác dụng của diệp hạ châu như: bảo vệ tế bào gan và ức chế virus viêm gan B, chống oxy hoá,…
Xem thêm: 8 TÁC DỤNG CHỮA BỆNH TỪ CÂY THUỐC QUÝ DIỆP HẠ CHÂU
1. Tác dụng bảo vệ gan
Thực nghiệm đã chứng minh các liguan phyllanthin và hypophyllanthin trong diệp hạ châu có tác dụng bảo vệ tế bào gan chuột cống trắng chống lại tác nhân gây độc gan là carbon tetraclorid (CCl4) và galactosamin.
Nghiên cứu mới nhất của Viện Dược liệu về tác dụng dược lý của bột phyllanthin cho thấy: diệp hạ châu có tác dụng bảo vệ gan trên mô hình gây nhiễm độc bằng CCl4 khi cho thỏ uống cao khô diệp hạ châu với liều 0,65 g/1kg/ngày kéo dài trong 18 ngày.
2. Hỗ trợ điều trị viêm gan
Đây là một trong những công dụng được quan tâm nhiều nhất của diệp hạ châu. Năm 1982, Break Stone đã gây được sự chú ý đối với toàn thế giới về tác dụng chống virus viêm gan B của cây thuốc này. Những thử nghiệm lâm sàng trên trẻ em với bệnh viêm gan truyền nhiễm bằng một chế phẩm có Phyllanthus amarus của Ấn Độ đã cho kết quả nhiều hứa hẹn. Sau 30 ngày uống Diệp hạ châu (900mg/ngày), 50% những yếu tố lây truyền trong máu của virus viêm gan B (sinh kháng thể bề mặt của viêm gan B) đã mất đi. Bột diệp hạ châu (Phyllanthus niruri) cho kết quả tốt với bệnh nhân viêm gan B khi uống 900 – 2.700mg trong 3 tháng liên tục.
Nghiên cứu của Nhật Bản và Ấn Độ trong năm 1980 đã xác định những tác dụng điều trị bệnh gan của Diệp hạ châu là do phyllanthin, hypophyllathin và triacontanal.
Diệp hạ châu ức chế enzyme DNA polymerase virus viêm gan B (HBV) và một số virus viêm gan khác. Trong thời gian nghiên cứu lâm sàng sơ bộ, điều trị với liều hàng ngày 200 mg cao toàn cây diệp hạ châu (bỏ rễ) trong 30 ngày trên 37 bệnh nhân viêm gan B. Kết quả cho thấy, 22/37 (59%) bệnh nhân được điều trị đã mất kháng nguyên bề mặt HBV trong khi chỉ 1/23 (4%) bệnh nhân trong nhóm đối chứng có hiện tượng này. Một số đối tượng được theo dõi 9 tháng không có trường hợp nào kháng nguyên bề mặt xuất hiện trở lại. Về độc tính, không thấy có hoặc chỉ có rất ít tác dụng độc.
3. Nghiên cứu về tác dụng chống xơ gan và chống oxy hoá
Trong mô hình gây xơ gan thực nghiệm trên chuột cống trắng, diệp hạ châu có tác dụng làm giảm lượng collagen trong máu và làm giảm mức độ xơ gan ở động vật so với nhóm đối chứng. Khi sử dụng bột phyllanthin với liều lượng tương ứng 10 g dược liệu/kg/ngày uống liên tục 8 tuần có tác dụng bảo vệ gan tốt trên mô hình gây xơ gan thực nghiệm 12 tuần. Về tác dụng chống oxy hoá, phyllanthin trong diệp hạ châu làm giảm quá trình peroxy hóa, hoạt tính chống oxy hóa lên đến 29,76%.
Công ty cổ phần hóa dược và công nghệ sinh học Biogreen hiện đang phân phối nguyên liệu cao khô diệp hạ châu với hàm lượng phyllanthin cao lên đến 1%, từ nguồn dược liệu đạt tiêu chuẩn VIETGAP, đảm bảo chất lượng vượt trội so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường.