Tâm sen (tim sen) từ lâu đã là một dược liệu quan trọng trong Đông y nhờ nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe con người. Thường được dùng để hãm loại trà tâm sen nổi tiếng vừa thơm ngon lại giúp thanh nhiệt bên trong cơ thể.
Tâm sen là gì?
Tâm sen còn có những tên gọi khác như tim sen hay liên tâm. Tên khoa học của tâm sen là Embryo Nelumbinis, đó là phần nằm ở trung tâm hạt sen. Khi bổ đôi hạt sen, ở vị trí tượng trưng cho nơi đặt trái tim của một thể sống có một phần búp nhỏ màu xanh, đây chính là những gì tinh túy của cây sen. Tác dụng nổi bật nhất của tâm sen là giúp thanh nhiệt, an thần.
Đặc điểm nhận dạng
Mỗi một tâm sen có kích cỡ nhỏ, chỉ dài dài khoảng 10mm và có đường kính 1mm, nó nằm chính giữa hạt sen già. Tâm sen có cấu tạo là các lá non cuộn lại vào bên trong, phần đầu màu xanh lục.
Khu vực phân bố
Sen được tìm thấy ở bất cứ nơi nào đủ điều kiện để nó sinh trưởng, phát triển, tập trung ở các vùng khí hậu nhiệt đới, đặc biệt là tại các quốc gia Nam Á như Việt Nam, Malaysia, Thái Lan, Ấn Độ, Campuchia,… Sen ở Việt Nam đã trở thành một phần của nền văn hóa lâu đời, chúng ta đi tới bất kỳ một ao hồ nào thì đều sẽ có khả năng lớn thấy được sen.
Cách lấy tâm sen
Thời điểm tháng 7 đến tháng 9 là lúc thích hợp để thu hoạch sen và tâm sen. Một đài sen có chứa rất nhiều hạt, mỗi hạt chứa một tâm sen. Chẻ đôi các hạt sen ra bạn sẽ thu hoạch được phần tâm sen bên trong.
Thành phần hóa học
Dược liệu chứa các hoạt chất hóa học như sau:
- Asparagin
- Neferin
- Alkaloid
- Pronuxiferin
- Nelumbin – chất làm nên vị đắng của tâm sen
- Metylcoripalin
- Lotusin
- Acid amin…
Tâm sen có tác dụng gì?
Mọi bộ phận của cây sen đều có những tác dụng nhất định để dùng làm dược liệu, chủ yếu là trong Đông y, trong số đó, tâm sen được cho là có nhiều ứng dụng nhất, là vị thuốc quý có rất nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe.
Trong cuộc sống thường nhật, nhiều người vẫn đang dùng tâm sen để làm ra loại trà uống và coi nó như loại trà thuốc hiệu quả. Công dụng mà nó mang tới được nhiều người công nhận. Sau đây cùng tìm hiểu những công dụng mà tâm sen mang lại cho lợi ích sức khỏe của chúng ta.
– Theo y học cổ truyền:
Trong các sách Đông y ghi chép về tâm sen cho rằng loại dược liệu này rất hiệu nghiệm trong việc giúp thanh nhiệt, giải độc, thư giãn tinh thần, đặc biệt là hỗ trợ giấc ngủ, dễ ngủ, ngủ ngon giấc.
- Tác dụng thanh tâm: Tâm sen có tính hàn, có thể giúp trị các chứng bệnh do ôn nhiệt, tà nhiệt, đây được cho là nguyên nhân của hiện tượng sốt, chóng mặt, nôn nao khó, chịu trong người. Để đạt được hiệu quả tốt nhất thì tâm sen được phối hợp với một số vị thuốc khác như huyền sâm và mạch môn.
- Trấn kinh, an thần: Giúp giải quyết các vấn đề tinh thần, thoải mái đầu óc, tránh các biến chứng gây ra bởi “tâm bệnh” như choáng váng đầu óc, hoa mắt, loạn nhịp tim, hồi hộp, lo âu,…. Dược liệu thường được kết hợp cùng các vị sơn táo nhân, trắc bách diệp để tăng hiệu quả.
- Giúp dễ ngủ: Tâm sen thực sự là cứu cánh cho những người khó ngủ, mất ngủ kinh niên, mất ngủ tuổi già, đây là các đối tượng có cơ địa thực nhiệt. Các đối tượng này thường trong tình trạng nóng trong người, khô miệng, táo bón.
Ngoài ra, các tài liệu y thư cổ còn ghi chép lại, tâm sen có khả năng giúp ổn định huyết áp, tiểu đêm, tiểu dắt, cầm máu. Phù hợp cho người bị cao huyết áp huyết áp, thổ huyết, di tinh, mộng tinh ở nam giới.
– Công dụng của tâm sen theo nghiên cứu hiện đại:
- Tác dụng của tâm sen với người cao huyết áp, bí tiểu như đã nói ở trên chính xác là nhờ chất asparagine có tác dụng lợi tiểu, hạ huyết áp.
- Dùng tâm sen giúp cải thiện giấc ngủ là nhờ các hoạt chất alkaloid được tìm thấy trong dược liệu giúp an thần, trấn tĩnh, cải thiện chất lượng giấc ngủ
- Hiệu quả tăng cường tim mạch của dịch chiết tâm sen là nhờ khả năng giãn mạch, giảm áp lực cho thành mạch khi máu đi qua.
Cao khô tâm sen tạo hạt bằng phương pháp sấy phun sương
Cao khô tâm sen được sản xuất bằng phương pháp truyền thống đã được sử dụng từ rất lâu, tuy nhiên phương pháp này có nhiều nhược điểm như: quá trình tinh chế thủ công khiến dược liệu mất đi hoạt tính vốn có, chất lượng về màu sắc, hương vị không được đảm bảo. Để giải quyết những vấn đề đó, trên thị trường hiện nay đã phổ biến một phương pháp tạo hạt mới, nhiều ưu điểm hơn là phương pháp sấy phun sương
Với phương pháp sấy phun sương, dịch chiết tâm sen sau khi cô đặc được lọc tinh qua thiết bị lọc. Sau đó được chuyển vào thiết bị sấy phun sương. Dịch cô ở thể lỏng lập tức chuyển sang thể bột khô (Hàm ẩm nhỏ hơn hoặc bằng 5%) trong thời gian ngắn khoảng 1/10 giây. Thời gian tiếp xúc với nhiệt độ rất ít nên sản phẩm cao khô tạo ra hầu như không bị thay đổi về tính chất hóa học cũng như hoạt tính sinh học.
