Ở bài viết này chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu: tổng quan về bông mã đề, dược liệu bông mã đề, tác dụng với sức khỏe là gì, cao khô bông mã đề và mua bán nguyên liệu cao khô bông mã đề ở đâu.
Tổng quan về bông mã đề
Bông mã đề còn có tên gọi khác là mã đề thảo, xa tiền thảo, xa tiền tử… thường được gọi tắt là mã đề hay xa tiền. Cây bông mã đề tên khoa học là Plantago major, thuộc họ thực vật Mã đề Plantaginaceae (họ thực vật có hoa nằm trong bộ Hoa môi Lamiales).
Cây bông mã đề mọc ở đâu? Loài cây này thường được trồng và mọc hoang ở nhiều nơi của Việt Nam. Mặc dù vậy, mã đề lại là loài cây bản địa của khu vực châu Âu, Bắc Á và Trung Á.
Tại nước ta, bông mã đề thường được trồng vào mùa thu bằng cách gieo hạt. Loài thực vật này ưa đất có nhiều dinh dưỡng, độ ẩm vừa phải.
Bông mã đề là loài cây cỏ có thể sống được nhiều năm, chiều dài thân ngắn, có lá mọc thành cụm ở gốc.
+ Lá mã đề mọc so le, phiến lá dày có hình bầu dục hoặc hình trứng ngược, cuống lá dài. Mép lá mã đề có xẻ răng cưa. Mặt trên lá khá láng mịn, có màu xanh đậm hơn mặt dưới. Lá vò nát sẽ có mùi thơm.
+ Hoa mã đề là loài hoa lưỡng tính, có đài 4 xếp cheo, hơi dính ở gốc, tràng màu nâu tồn tại, gồm 4 thùy nằm sen kẽ ở giữa các lá đài. Hoa mọc thành bông với cán dài. Hoa có nhị 4, chỉ nhị mảnh, dài, 2 lá noãn chứa nhiều tiểu noãn.
+ Quả mã đề có dạng quả hộp bên trong có nhiều hạt màu nâu, đen bóng. Mỗi quả thường có chứa từ 8 đến 13 hạt.
Trong y học cổ truyền thì, hầu như toàn bộ cây bông mã đề có thể dùng làm dược liệu, trừ phần rễ. Tuy nhiên thực tế thì đa phần chỉ dùng phần hạt và lá cây.
Dược liệu bông mã đề
Dược liệu bông mã đề được chia ra thành 3 loại là:
+ Mã đề thảo (xa tiền thảo): là toàn cây bỏ rễ phơi hay sấy khô. Dược liệu này có tên khoa học là: Herba plantaginis.
+ Xa tiền tử: là phần hạt của cây mã đề được phơi hoặc sấy khô, có tên khoa học là Semen plantaginis.
+ Lá mã đề: có tên khoa học là Folium Plantaginis.
Nếu thu hoạch toàn cây thì thường vào tháng 7-8 khi quả đã chín. Sau đó loại bỏ rễ, làm sạch tạp chất rồi phơi hoặc sấy khô. Nếu muốn dùng hạt thì chỉ cần đập rồi rây qua rây để lấy hạt. Nếu muốn dùng lá thì có thể thu hái quanh năm. Lá bông mã đề có thể dùng tươi hoặc dùng khô.
Bông mã đề là vị thuốc có tác dụng gì?
Theo y học cổ truyền, bông mã đề tính vị quy kinh là:
+ Vị ngọt, tính hàn.
+ Quy kinh vào can, phế, thận, tiểu trường, bàng quang.
Công dụng của bông mã đề là: thanh thấp nhiệt, trừ đờm, chỉ ho, lợi tiểu, thông lâm, chỉ huyết… Dược liệu này thường được sử dụng trong các bài thuốc chủ trị: ho nhiều đờm, viêm phế quản, viêm thận, bàng quang, sỏi tiết niệu, tiêu tiện ra máu, chảy máu cam…
Theo khoa học hiện đại, trong bông mã đề có chứa một glucozit gọi là aucubin hay rinantin còn gọi là aucubozit, lá có chất nhầy, chất đắng, carotin, vitamin C, vitamin K. Còn hạt có chứa chất nhầy, acid plantenolic và cholin.
Mã đề có một số tác dụng dược lý đã được chứng minh là lợi tiểu, giảm ho, đờm, tác dụng kháng sinh và giảm huyết áp.
Cao khô bông mã đề
Cao bông mã đề là sản phẩm được chế biến từ dược liệu mã đề bằng phương pháp nấu cao. Cao khô bông mã đề là chế phẩm cao có dạng bột khô với độ ẩm thấp, chỉ dưới 5%. Ngoài cao khô, còn có một số dạng cao khác là cao lỏng, cao mềm và cao đặc.
Cao khô bông mã đề là dạng cao được ứng dụng nhiều nhất do có thời gian bảo quản kéo dài và có thể sử dụng trong các sản phẩm sức khỏe với nhiều dạng bào chế khác nhau.
Quá trình sản xuất cao khô bông mã đề bao gồm 2 giai đoạn chính:
+ Giai đoạn 1: bông mã đề sau khi được sơ chế làm sạch, chia nhỏ theo kích thước quy định sẽ được làm ẩm với một lượng dung môi (thường sử dụng dung môi là nước) theo tỷ lệ nhất định sau đó được nấu cao bằng thiết bị chuyên dụng trong khoảng thời gian nhất định. Sau khi nấu cao, bã dược liệu bông mã đề sẽ được lọc bỏ rồi thu lấy dịch cao.
+ Giai đoạn 2: Sau khi thu được dịch cao bông mã đề, tiếp đến là quá trình cô đặc loại bỏ bớt lượng nước, sau đó sấy phun sương để tạo thành hạt với độ ẩm không quá 5%.
Mua (bán) cao khô bông mã đề ở đâu?
Cao khô bông mã đề nói riêng và các loại cao dược liệu nói chung hiện nay được mua bán khá phổ biến trên thị trường Việt Nam. Chúng ta có thể mua cao khô bông mã đề ở các cửa hàng, phòng khám, công ty, địa điểm buôn bán chuyên về dược liệu hay y học cổ truyền.
Để tránh mua phải hàng kém hiệu quả, người tiêu dùng nên chọn mua nguyên liệu cao khô bông mã đề của những đơn vị, công ty cung cấp uy tín, có thương hiệu trên thị trường như Công ty cổ phần hóa dược và công nghệ sinh học Biogreen.
Biogreen là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm và đã tạo được vị trí vững chắc trên thị trường nguyên liệu dược phẩm, hóa dược, dược liệu và công nghệ sinh học. Lựa chọn các sản phẩm của Biogreen bạn sẽ hoàn toàn yên tâm về xuất xứ, chất lượng cũng như hiệu quả mang lại luôn đạt tiêu chuẩn cao.
Nguyên liệu cao khô bông mã đề Biogreen
Tên sản phẩm: Cao khô bông mã đề.
Xuất xứ: Việt Nam.
Dạng bào chế: bột cao khô.
Mô tả: bột mịn đồng nhất.
Mùi vị: mùi vị đặc trưng của bông mã đề.
Quy cách đóng gói: 1 kg, 5 kg, 10 kg, 25 kg và có thể thay đổi tùy theo yêu cầu của khách hàng.
Làm nguyên liệu phù hợp cho các dạng bào chế: Cốm, bột, sủi, viên nang, viên nén.
Hạn sử dụng: 2 năm kể từ ngày sản xuất.
Bảo quản: Nơi khô ráo thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp.
